Szkolenia Rekrutacja Doradztwo
 

PROMOCJE


Temperament w pracy

Zdarza się, że kandydat spełnia wszystkie określone w profilu wymagania, a jednak coś nam nie pasuje. Niektórzy mówią, że to „chemia”, czyli po prostu niezdefiniowane „coś”, co nie pozwala nam na pozytywne rozpatrzenie kandydatury konkretnej osoby.

Poszukując kandydata do pracy zwracamy głównie uwagę na jego doświadczenie, wiedzę i umiejętności. Przy pomocy różnych dodatkowych testów i zadań sprawdzamy zdolności  i uzdolnienia. Zdarza się, że kandydat spełnia wszystkie określone w profilu wymagania, a jednak coś nam nie pasuje. Niektórzy mówią, że to „chemia”, czyli po prostu niezdefiniowane „coś”, co nie pozwala nam na pozytywne rozpatrzenie kandydatury konkretnej osoby.

Podobnie w pracy w zespole, bywają osoby, które nas drażnią, choć merytorycznie nie mamy się do czego przyczepić. Bardzo często okazuje się, że to właśnie cechy temperamentu decydują o tym, czy dobrze nam się z kimś współpracuje, czy źle.

W przeciwieństwie do zdolności, które zawsze są zdolnościami do czegoś i determinują sprawność naszego działania w danym kierunku, np. zdolności analityczne, pozwalają nam sprawnie przeprowadzić analizę, temperament wyznacza pewne cechy naszego zachowania, niezależnie od jego kierunku i treści. Temperament decyduje więc o pewnych stałych właściwościach naszego działania, niezależnie od rodzaju tego działania, miejsca, sytuacji, motywacji.

Najłatwiej to zobrazować na przykładzie. Każdy z nas miał z pewnością do czynienia z osobą, którą na podstawie obserwowanych jej zachować określił jakimś pojęciem, np. jako osobę „powolną”. Kim jest osoba powolna? Jest kimś, kto wszelkiego rodzaju czynności wykonuje wolno, a dokładniej wolniej niż inni. Osoba ta wolniej wykonuje czynności ruchowe, wolno się zbiera do realizacji zadania, powoli mówi, potrzebuje dużo czasu przy rozwiązywaniu problemów intelektualnych, nie podejmuje pochopnych decyzji, z opóźnieniem reaguje na różnego typu bodźce, także społeczne. W związku z tym, jeśli w zespole pracowników, którzy raczej uchodzą za osoby „szybkie” pojawi się osobnik „powolny” prawdopodobnie będzie miał problemy z adaptacją do otoczenia, czując na sobie presję współpracowników. Osoby szybkie bowiem działają, myślą, podejmują decyzje szybko. Co za tym idzie potrzebują szybkich informacji zwrotnych od osób trzecich. Brak takich szybkich informacji może wywołać u nich frustrację, przeobrażająca się niekiedy w złość wobec „powolnych” członków zespołu.

Podobnie osoby „powolne” mogą być irytowane zachowaniem osób „szybkich”, które wywierają na nich presję podejmowania szybkich, ich zdaniem nieprzemyślanych decyzji. Nie ulega wątpliwości, że w takim przypadku - połączenia w zespole osób o różnych cechach formalnych (szybkich i powolnych) napotkamy prędzej, czy później na konflikt.

Warto jednak pamiętać, że cechy formalne, takie jak np. szybkość pozostają pod wpływem szeregu czynników sytuacyjnych. Otóż może zdarzyć się tak, że osoba  „powolna” będzie wykonywać pewnego typu pracę szybciej niż osoba „szybka”, gdyż np. ma ona w niej większą wprawę - dłużej pracuje na danym stanowisku i pewne elementarne czynności wykonuje mechanicznie, szybciej niż osoba nowa. Dlatego też właściwości formalne różnych działań mogą kształtować się różnie w zależności od sytuacji, w których te działania obserwujemy.

Mimo tej sytuacyjnej zmienności działania te będą wykazywały pewne charakterystyczne cechy stałe, możliwe do zauważenia w toku porównań interindywidualnych. Obserwując zachowanie różnych osób w możliwie najbardziej zbliżonych warunkach sytuacyjnych zauważymy, że ich cechy formalne będą różniły się od siebie. Ponadto kontynuując obserwację i zmieniając warunki dla wszystkich obserwowanych, zorientujemy się, że poszczególne osoby uwidaczniają pewne stałe cechy reagowania, zachowania, niezależnie od zmieniających się warunków obserwacji. Te względnie stałe właściwości zachowania traktujemy właśnie jako zależne od cech temperamentu.

Jeśli więc już wiemy, że od cech temperamentu zależą właściwości zachowań ludzkich, w tym sposób wykonywania czynności zawodowych, chcielibyśmy dowiedzieć się, czym są owe cechy temperamentu.

Podstawowe cechy temperamentu

Jedną z podstawowych cech temperamentu jest reaktywność, która przejawia się  w charakterystycznej dla danego człowieka sile reagowania na bodźce. Osoby, u których pobudzenie w wyniku stymulacji bodźcem jest stosunkowo duże, nazywamy „wysoko reaktywnymi”. Reagują one na niewielki bodziec  o wiele silniej niż inne osoby poddane tej samej stymulacji. Osoby, które w tej samej sytuacji odpowiadają na bodźce stosunkowo niewielkim pobudzeniem zwane są „nisko reaktywnymi”.  Jakie ma to przełożenie na pracę zawodową? Osoby wysoko reaktywne będą wrażliwe na najmniejsze bodźce w sensie pozytywnym i negatywnym. Rozważmy to na przykładzie zakłóceń w pracy. Osoby wysoko reaktywne mogą mieć większe problemy z dostosowaniem się do pracy w pomieszczeniu wieloosobowym, gdyż rozmowy telefoniczne i bezpośrednie osób trzecich będą im przeszkadzały. Będą do nich docierały wszystkie najmniejsze bodźce z otoczenia, powodując dekoncentrację i tym samym utrudniając realizację zadań. Osoby nisko reaktywne dostosują się do tej sytuacji łatwiej, gdyż posiadają wyższy próg wrażliwości, nie przepuszczający sygnałów o niskim nasileniu. Będą mogły więc bez większych problemów skupić uwagę na własnych działaniach, niezależnie od prowadzonych obok rozmów i dywagacji - oczywiście do momentu, w którym rozmowy te nie przekroczą ich progu wrażliwości -  np. nie staną się zbyt głośne.

Podobnie dzieje się w przypadku działania bodźców bardzo silnych. Podczas, gdy u osób wysoko reaktywnych nastąpi już przekroczenie górnego progu wrażliwości i zmniejszy się zdolność adekwatnego reagowania tych osób, nisko reaktywni będą jeszcze w stanie reagować prawidłowo. Dlatego właśnie osoby wysoko reaktywne gorzej działają w sytuacji stresu, napięcia, presji, czy konfliktu.

Inną ważną cecha temperamentu, która wpływa na funkcjonowanie człowieka w pracy jest aktywność. Jest to cecha indywidualna przejawiająca się głównie w podejmowaniu działań wskutek wewnętrznej motywacji, czyli działań z własnej inicjatywy. Cecha ta bardzo mocno wiąże się z reaktywnością oraz z różnicami indywidualnymi w zakresie zapotrzebowania na stymulację. Wyjaśnienie jest tu bardzo proste. Osoby wysoko reaktywne otrzymują z otoczenia wystarczającą dla nich liczbę bodźców. Reagując na nie wyczerpują swoją energię i nie poszukują już nowych stymulacji, więc po prostu są ,mniej aktywne. Osobom nisko reaktywnym nie wystarcza zaś stymulacja zewnętrzna, wywołująca stosunkowo nie wielkie pobudzenie. Poszukują więc one aktywnie sposobów dostymulowywania i znajdują je w działaniu.

Kolejną podstawową cechą temperamentu jest szybkość reagowania. Przejawia się ona w długości czasu występującej pomiędzy pojawieniem się bodźca a reakcją. W przypadku realizacji złożonych czynności, cecha ta ujawni się w długości czasu zużytego na ich wykonanie. Cechę tę łatwo więc zdiagnozować u pracowników obserwując ich codzienne działania. Warto podkreślić, że wiąże się ona także z reaktywnością. Czas między pojawieniem się bodźca a wystąpieniem reakcji, czyli okres latencji, jest tym krótszy im silniejszy jest bodziec. W związku z tym osoby wysoko reaktywne, dla których te same bodźce są intensywniejsze niż dla osób nisko reaktywnych będą odpowiadały na nie, nie tylko silniej ale również szybciej.

Ważną dla pracownika cechą temperamentu jest ruchliwość. Cecha ta charakteryzuje osoby oznaczające się łatwością nadążania za zmianami, elastycznością, szybkiego przestawiania się z jednej reakcji na inną i przechodzenia od jednej czynności do drugiej. Cecha ta jest ważna szczególnie na stanowiskach pracy wymagających wykonywania wielu czynności kolejno lub jednocześnie. W takiej sytuacji osoby mało ruchliwe będą miały problem z poradzeniem sobie a ich zachowania łatwo ulegną dezorganizacji.  Osoby mało ruchliwe będą miały tez problem z szybkim przestawieniem się emocjonalnym, czyli np. sytuacje porażki będą długo rozpamiętywać, nie mogąc przerzucić się szybko na inny obszar działania.

Z wyników wielu przeprowadzonych badan i analiz wynika, że cechy temperamentu są względnie stałe i w ogromnej mierze uwarunkowane dziedzicznie. Wybierając więc do pracy osobę przejawiającą konkretne cechy temperamentu, pamiętajmy, że nie warto liczyć, że ją zmienimy. Musimy po prostu zaakceptować ją z jej cechami i przyjąć, że taka po prostu jest.  Jeśli od początku czujemy, że to nam nie odpowiada poszukajmy innego pracownika o odpowiednim temperamencie.

Competitive Skills

« powrót