Równouprawnienie w pracy - prawda czy fikcja?

Ustawodawstwo antydyskryminacyjne w Unii Europejskiej, które stanowi jeden z najbardziej obszernych zbiorów przepisów na świecie, jest powodem do powstawania twierdzeń, że w obecnej Europie nie mamy do czynienia z dyskryminacją w środowisku pracy.

Ustawodawstwo antydyskryminacyjne w Unii Europejskiej, które stanowi jeden z najbardziej obszernych zbiorów przepisów na świecie, jest powodem do powstawania twierdzeń, że w obecnej Europie nie mamy do czynienia z dyskryminacją w środowisku pracy.

Czy tak jest faktycznie, czy to tylko nasze złudzenia, którym ulegamy widząc przepisy i nie konfrontując ich z rzeczywistością?

"Niektórym wydaje się, że już samo wprowadzenie przepisu załatwia sprawę" - mówi anonimowy respondent konsultantowi Competitive Skills. Nie musimy daleko sięgać, aby zauważyć nierówne traktowanie ludzi w pracy, ze względu na ich pochodzenie, rasę, religię, wiek, sprawność fizyczną, czy też orientację seksulaną.  „Sama byłam świadkiem zmagania się pracodawcy z pracownicą chorą na raka, która - jak twierdził szef - przez długotrwałe zwolnienia lekarskie blokowała mu etat” - mówi anonimowa respondentka w wywiadzie z Competitive Skills.

W Polsce najczęściej słyszy się o nierówności wobec kobiet i mężczyzn na rynku pracy, że kobiety rzadziej zajmują stanowiska kierownicze w firmach, a ich droga do sukcesu zawodowego jest znacznie dłuższa. Oczywiście statystyki są niepodważalnym dowodem na określone proporcje.

Nie możemy jednak sprowadzać ich bezpośrednio do rozumienia nierówności tożsamo z dyskryminacją.

Nikt wprawdzie nie zaprzeczy, że istnieje nierówność pomiędzy kobietą i mężczyzną. Są to po prostu różnice uwarunkowane biologicznie. Kobiety biologicznie są zdolne do rodzenia dzieci, a mężczyźni nie. Jest więc bardziej prawdopodobne, że któraś z zatrudnionych kobiet niż któryś z mężczyzn zajdzie w ciążę i znajdzie się na zwolnieniu lekarskim lub przynajmniej będzie zmuszona ograniczyć swoje zaangażowanie w pracę (co gwarantuje jej prawo pracy). Różnica ta jest tym większa, że w przypadku mężczyzn prawdopodobieństwo to wynosi zero.

Istnieją też pewne nierówności pomiędzy poszczególnymi kobietami i poszczególnymi mężczyznami. Tu jednak trudniej jest generalizować te różnice, gdyż mają one bardziej osobniczy charakter. „Nierówne traktowanie kobiet i mężczyzn w pracy może stanowić nawet bardziej zaletę niż wadę. Oczywiście nie zgodzą się tu ze mną feministki. Każdy jednak ma prawo do wyrażania własnych poglądów - to też rodzaj pewnej równości, a ja nie chciałabym aby feministki wypowiadały się w moim imieniu” - mówi Anna Cieślak - respondentka Competitive Skills. „W mojej firmie praktykuje się na przykład zwalnianie kobiet wcześniej z pracy w Wigilię lub w Sylwestra. Bardzo mi to odpowiada. Szczególnie, że w domu też nie mogę liczyć na równe traktowanie, gdyż to właśnie ja odpowiadam za organizację tych świąt. W tym momencie luźniejsze potraktowanie w pracy i większe obciążenie w domu świetnie się wyrównują.” - dodaje Anna Cieślak.

Należy jednak wyraźnie odróżnić nierówne traktowanie od dyskryminacji. Mimo coraz większej promocji równości praw wszystkich ludzi i wprowadzaniu w życie coraz to nowych ustaw w tym zakresie, w praktyce wciąż jeszcze jest wiele do zrobienia. Musimy zmienić mentalność przejawiającą się w określonych zachowaniach ludzi. Jak do tego podejść?

Aby możliwe było dokonanie jakichkolwiek zmian mentalnych konieczne jest przeanalizowanie problemu u jego podstaw, czyli uprzednie zdiagnozowanie złożonych przyczyn powstawania dyskryminacji, której ofiarą padają np. pewne grupy społeczne, takie jak na przykład Romowie, Turcy i inni. Szansą na podjęcie prób rozwikłania tych problemów była i jest inicjatywa „Europejski Rok Równych Szans dla Wszystkich 2007”, kładąca podwaliny pod bardziej odważną strategię, której zadaniem jest przyspieszenie działań w walce z dyskryminacją na terenie Unii Europejskiej.

Wiele dokumentów na ten temat można znaleźć w Internecie. Wiele uwagi poświęcono wszystkim możliwym powodom dyskryminacji ludzi oraz różnym przejawom tej dyskryminacji. Inicjatywa opiera się na głównych założeniach, jakimi są:

• Uświadomienie ludziom przysługujących im praw do równego traktowania oraz życia wolnego od dyskryminacji bez względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub wiarę, niepełnosprawność, wiek oraz orientację seksualną;
• Promowanie równych szans dla wszystkich;
• Zainicjowanie szerszej debaty na temat korzyści płynacych z różnorodności zarówno dla społeczeństw europejskich jak i poszczególnych jednostek.

Działania objęte inicjatywą prowadzone są zgodnie z czterema podstawowymi założeniami:

• Prawa - podnoszenie świadomości prawa do równości i zakazu dyskryminacji, a także problemu dyskryminacji wielokrotnej;
• Reprezentacja - inicjowanie debaty na temat sposobów zwiększenia uczestnictwa dyskryminowanych grup w życiu społecznym, a także zrównoważonego uczestnictwa mężczyzn i kobiet;
• Uznanie - umożliwienie celebrowania różnorodności oraz równości;
• Szacunek - promocja bardziej spójnego społeczeństwa.

W ramach obchodów Europejskiego Roku Równych Szans dla Wszystkich 2007 zostały wyróżnione projekty, które najefektywniej, najskuteczniej promują równość i różnorodność - bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, wyznawaną religię, przekonania, wiek, niepełnosprawność i orientację seksualną.

Wśród wyróżnionych i nagrodzonych projektów znalazły się miedzy innymi:

„Sojusz dla Pracy” - za przełamywanie barier w zatrudnianiu osób powyżej 45 roku życia i zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy;

„Rodzic - Pracownik” - za wspieranie rozwoju zawodowego rodziców podczas urlopu wychowawczego i zwiększanie możliwości godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym poprzez wypracowanie elastycznych form i zasad pracy na odległość;

„Gender Index” - za popularyzację polityki równouprawnienia płci i promowanie rozwiązań w zakresie równych szans dla kobiet i mężczyzn na rynku pracy.

Competitive Skills

(źródło: informacja Europejski Rok Równych Szans dla Wszystkich 2007 - na rzecz sprawiedliwego społeczeństwa)

« powrót